Thơ tình Trung Quốc không giống như thơ tình phương Tây. Không có sự trực tiếp kiểu Shakespeare "Liệu tôi có thể so sánh em với một ngày hè?". Không có tuyên bố cháy bỏng kiểu Neruda. Các nhà thơ Trung Quốc viết về tình yêu cũng như cách họ viết về mọi thứ khác — theo cách gián tiếp, thông qua hình ảnh, để lại những cảm xúc sâu sắc nhất ở những khoảng không gian giữa các từ.
Kết quả là một số bài thơ tình gây đau thương nhất từng được viết. Dưới đây là mười bài thơ đã sống sót qua hàng thế kỷ vì chúng diễn tả những gì mà hầu hết mọi người không thể nói.
1. "Dòng Sông Ánh Sao" — Vô Danh (汉代古诗)
> 迢迢牵牛星，皎皎河汉女。 > Far, far away, the Cowherd Star. Bright, bright, the Weaving Maid across the river of heaven. > (Tiáotiáo Qiānniú Xīng, jiǎojiǎo Héhàn Nǚ.)
Từ "Nineteen Old Poems" (古诗十九首 Gǔshī Shíjiǔ Shǒu), triều đại Hán, khoảng năm 200 sau Công Nguyên. Chàng Ngưu Lang (牛郎 Niúláng) và nàng Chức Nữ (织女 Zhīnǚ) là những ngôi sao ở hai phía đối diện của Dải Ngân Hà, những tình nhân bị chia cách chỉ có thể gặp nhau một lần mỗi năm. Bài thơ không giải thích thần thoại — mỗi độc giả Trung Quốc đều đã biết. Nó chỉ mô tả khoảng cách giữa hai ngôi sao, và sự im lặng tràn đầy nỗi nhớ.
2. "Bài Ca Nỗi Buồn Vô Tận" — Bạch Cư Dị (白居易 Bái Jūyì)
Viết vào năm 806 sau Công Nguyên, "Chang Hen Ge" (长恨歌 Cháng Hèn Gē) kể về câu chuyện của Hoàng đế Đường Hiến Tông (唐玄宗 Táng Xuánzōng) và phi tần của ông là Dương Quý Phi (杨贵妃 Yáng Guìfēi). Bà đã bị hành quyết trong cuộc nổi loạn An Lộc Sơn để làm hài lòng những người lính nổi loạn. Hoàng đế đã dành phần còn lại của cuộc đời mình để than khóc.
Cặp câu cuối là một trong những câu được trích dẫn nhiều nhất trong văn học Trung Quốc:
> 天长地久有时尽，此恨绵绵无绝期。 > Heaven endures, earth lasts — but both shall end. This sorrow stretches on without limit. > (Tiān cháng dì jiǔ yǒu shí jìn, cǐ hèn miánmián wú jué qī.)
Bạch Cư Dị đã đưa ra một điểm chính trị — sự ám ảnh của hoàng đế đối với Dương Quý Phi đã gây ra một cuộc nổi loạn khiến hàng triệu người thiệt mạng. Nhưng bài thơ mạnh mẽ đến mức độc giả luôn đọc nó như một câu chuyện tình yêu trước, và một ngụ ngôn chính trị sau.
3. "Vô Đề" — Lý Thương Ẩn (李商隐 Lǐ Shāngyǐn)
> 相见时难别亦难，东风无力百花残。 > 春蚕到死丝方尽，蜡炬成灰泪始干。 > Meeting is hard, parting is harder still. The east wind weakens, a hundred flowers wither. > The spring silkworm spins silk until death. The candle weeps wax tears until it turns to ash. > (Xiāngjiàn shí nán bié yì nán, dōngfēng wúlì bǎi huā cán. Chūncán dào sǐ sī fāng jìn, làjù chéng huī lèi shǐ gān.)
Các bài thơ "Vô Đề" (无题 Wú Tí) của Lý Thương Ẩn là những bài thơ tình bí ẩn nhất trong văn học Trung Quốc. Không ai biết chúng được viết cho ai — một người phụ nữ, một người bảo trợ, hay một tình yêu không thể. Sự mơ hồ chính là điều cốt lỏi. Câu về con tằm chứa một phép chơi chữ: "tơ" (丝 sī) phát âm giống hệt như "nỗi nhớ" (思 sī). Con tằm dệt nỗi nhớ cho đến khi nó chết.
4. "Một Cắt Mận" — Lý Thanh Chiếu (李清照 Lǐ Qīngzhào)
> 花自飘零水自流，一种相思，两处闲愁。 > Flowers drift down of themselves, water flows of itself. One kind of longing, two places of idle sorrow. > (Huā zì piāolíng shuǐ zì liú, yī zhǒng xiāngsī, liǎng chù xián chóu.)
Lý Thanh Chiếu viết bài này trong khi chồng bà đi công tác. Sự trống trải và nỗi nhớ trong thời gian chồng xa nhà thể hiện rõ nét qua tác phẩm của bà.