Con số
Thơ Đường (唐诗 Tángshī) là tập thơ lớn nhất trong văn học Trung Quốc — và cũng là ứng cử viên sáng giá nhất cho danh hiệu lớn nhất trong bất kỳ nền văn học nào. Toàn Đường Thi (全唐诗 Quán Tángshī), biên soạn năm 1705, bao gồm 48.900 bài thơ của 2.200 nhà thơ được xác định tên tuổi. Những con số này chỉ là phần còn lại; vô số bài thơ đã bị mất trong chiến tranh, hỏa hoạn và sự lãng quên trong nhiều thế kỷ kể từ khi triều đại sụp đổ năm 907.
Sự tập trung thiên tài thật đáng kinh ngạc. Lý Bạch (李白 Lǐ Bái), Đỗ Phủ (杜甫 Dù Fǔ), Vương Duy (王维 Wáng Wéi), Bạch Cư Dị (白居易 Bái Jūyì), Lý Thương Ẩn (李商隐 Lǐ Shāngyǐn), Đỗ Mục (杜牧 Dù Mù), Vương Xương Linh (王昌龄 Wáng Chānglíng), Mông Hạo Nhiên (孟浩然 Mèng Hàorán) — đây chỉ là lớp nhà thơ hàng đầu. Lớp thứ hai và ba còn có những nhà thơ được coi là báu vật văn học quốc gia trong bất cứ truyền thống nào.
Tại sao? Điều gì ở triều đại Đường (618–907) đã tạo ra sự bùng nổ thành tựu thơ ca này?
Hệ thống thi cử
Yếu tố quan trọng nhất là về mặt thể chế: hệ thống khoa cử (科举 kējǔ) bắt buộc thi giả phải sáng tác thơ. Để trở thành quan chức chính phủ — khát vọng cao nhất của người có học — bạn phải chứng tỏ thành thạo thơ luật (律诗 lǜshī), với các quy tắc thanh điệu (平仄 píngzè) nghiêm ngặt, đối câu song đôi và luật niêm vần trang trọng.
Điều này khiến thơ không chỉ là một thú vị thẩm mỹ mà còn là một nhu cầu thực tế. Mọi người có học trong đế quốc đều học cách sáng tác thơ với cường độ như sinh viên ngày nay học toán hoặc luật. Pool tài năng rất lớn: hàng trăm ngàn người tranh tài cho vài trăm suất thi, tất cả đều là nhà thơ được đào tạo bài bản. Hệ thống vừa tàn khốc trong sự tuyển chọn vừa huy hoàng về kết quả.
Thơ thi cử thường thuộc loại trung bình — bài tập công thức về chủ đề được giao với vần điệu quy định. Nhưng quá trình huấn luyện đòi hỏi đã trao cho mọi người đàn ông có học kỹ năng kỹ thuật để viết tốt, và những nhà thơ xuất sắc nhất thì vượt xa tiêu chuẩn thi cử. Thành thạo thơ luật của Đỗ Phủ — khả năng làm cho những yêu cầu chính thức khó khăn nhất trở nên dễ dàng — được xây dựng trên nền tảng đào tạo thi cử áp dụng với tài năng thiên tài.
Kinh đô đa văn hóa
Trường An (长安 Cháng'ān) thời Đường là thành phố lớn nhất thế giới — một đô thị đa văn hóa với hơn một triệu dân, bao gồm thương nhân, tăng nhân, nhạc công và các nhà ngoại giao từ Ba Tư, Ấn Độ, Trung Á, Hàn Quốc và Nhật Bản. Con đường tơ lụa kết thúc ở cổng Trường An, mang theo hàng hóa ngoại quốc, tôn giáo và ảnh hưởng nghệ thuật đến trung tâm văn hóa Trung Hoa.
Sự đa văn hóa này đã làm giàu cho thơ ca. Lý Bạch có thể sinh ra ở Trung Á. Thơ Phật giáo lấy cảm hứng từ truyền thống triết học Ấn Độ. Thơ biên ải (边塞诗 biānsài shī) mô tả phong cảnh và trải nghiệm tại biên giới xa xôi của đế quốc. Sự cởi mở của triều Đường với thế giới đã mang đến cho thơ ca một chiều rộng về chủ đề và sự phong phú cảm xúc mà các thời kỳ khép kín không thể sánh được.
Vai trò xã hội của thơ ca
Thơ ca trong triều đại Đường không phải là nghệ thuật cá nhân...