จ้วงเหวินจวิน: หญิงสาวผู้เขียนเรื่องรักของตัวเอง

เรื่องราวของ จ้วงเหวินจวิน (卓文君, Zhuō Wénjūn, ประมาณ 175–121 ก่อนคริสตกาล) อ่านแล้วเหมือนนิยายรักที่เขียนโดยคนที่เบื่อกับนิยายรัก คนหญิงพบคนชาย คนหญิงหนีตามคนชาย คนชายมีชื่อเสียง คนชายพิจารณาที่จะมีหญิงสาวกว่า คนหญิงเขียนบทกวีแรงกล้า คนชายกลับมาขอคืนดี

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้โดดเด่นไม่ใช่แค่พล็อต — แต่เพราะจ้วงเหวินจวินเป็นคนจริงที่มีชีวิตอยู่ในศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล ในยุคที่ผู้หญิงจีนแทบไม่มีทางเลือกทางสังคมในการกำหนดชีวิตด้วยตัวเองเลย เธอเลือกสามีเอง ออกจากบ้านพ่อโดยไม่ได้รับอนุญาต เปิดร้านเหล้าเพื่อเลี้ยงชีพ และใช้บทกวีเป็นอาวุธปกป้องชีวิตแต่งงาน ทุกก้าวเป็นการละเมิดต่อจารีตขงจื้อ ทุกก้าวล้วนประสบความสำเร็จ

การเริ่มต้น: หญิงม่าย, นักดนตรี, และบิดาที่โกรธจัด

จ้วงเหวินจวินเป็นบุตรสาวของ จ้วงหวังซุน (卓王孙, Zhuō Wángsūn) หนึ่งในเศรษฐีสี่แห่งเมืองหลินชง (临邛, Línqióng, ในมณฑลเสฉวนปัจจุบัน) เธอแต่งงานตั้งแต่ยังเด็ก แต่สามีของเธอจากไปและเธอกลับไปอยู่บ้านพ่อในฐานะหญิงม่าย อายุประมาณสิบเจ็ดปี

ในสมัยราชวงศ์ฮั่น หญิงม่ายวัยรุ่นควรรักษาความบริสุทธิ์ — โดยอุดมคติคือทั้งชีวิต หมั้นหมายใหม่ถูกกฎหมายแต่ถูกสังคมประณาม โดยเฉพาะหญิงจากตระกูลดี จ้วงเหวินจวินจึงถูกคาดหวังให้นั่งนิ่ง ๆ อยู่ในบ้านพ่อและประพฤติดี

แล้ว ซีหม่า เซียงหรู (司马相如, Sīmǎ Xiāngrú, 179–117 ก่อนคริสตกาล) ก็ปรากฏตัว

ซีหม่า เซียงหรูเป็นกวีและนักดนตรี — ฉลาด หล่อ แต่จน เขามาที่หลินชงในฐานะแขกของผู้พิพากษาท้องถิ่น จ้วงหวังซุนเชิญเขาไปร่วมงานเลี้ยง ในงานเลี้ยง ซีหม่า เซียงหรูเล่นกวิน (琴, qín) บรรเลงบทเพลงชื่อ “ฟินิกซ์ค้นหาคู่ครอง” (凤求凰, Fèng Qiú Huáng):

> 凤兮凤兮归故乡 (fèng xī fèng xī guī gùxiāng) > 遨游四海求其凰 (áoyóu sìhǎi qiú qí huáng)

ฟินิกซ์ โอ้ ฟินิกซ์ หวนคืนสู่แผ่นดินเกิด — ท่องสี่มหาสมุทรเสาะหาคู่ครอง

เพลงนี้มุ่งตรงถึงจ้วงเหวินจวินที่ฟังอยู่หลังฉาก (ตามธรรมเนียมของหญิงสาวที่ยังไม่แต่งงานในงานเลี้ยง) เธอเข้าใจข้อความ ในคืนนั้นเธอออกจากบ้านพ่อและหนีตามซีหม่า เซียงหรูไป

ร้านเหล้า

จ้วงหวังซุนโกรธมาก เขาสาบานตัดขาดลูกสาวและปฏิเสธให้เงิน ซีหม่า เซียงหรูไม่มีเงินเลยทั้งคู่ตกทุกข์ได้ยาก

ทางออกของเขาทั้งสองกล้าหาญ: เปิดร้านเหล้า (酒肆, jiǔ sì) ในย่านตลาดหลินชง จ้วงเหวินจวินรับใช้ลูกค้าที่เคาน์เตอร์ ซีหม่า เซียงหรูล้างจาน

นี่คือการท้าทายอย่างมีการคำนวณ หญิงจากชนชั้นสังคมของจ้วงเหวินจวินที่ทำงานในร้านเหล้าถือเป็นเรื่องอื้อฉาว — เป็นงานใช้แรงงาน เป็นที่สาธารณะ ต่ำกว่าชั้นวรรณะ ของเธอ ทั้งเมืองคงได้พูดถึงเรื่องนี้ นั่นคือจุดประสงค์ จ้วงหวังซุนรู้สึกอับอายกับภาพของลูกสาวที่ขายเหล้าให้กับคนสามัญ สุดท้ายจึงยอมผ่อนผันให้เงินและลูกจ้างแก่ทั้งคู่

เรื่องนี้แสดงให้เห็นลักษณะสำคัญของจ้วงเหวินจวิน: เธอเข้าใจพลวัตทางสังคมและกล้าทำให้เกิดผลทางอาวุธทางสังคม เธอ...