Nhà Thơ Uống Như Thể Ông Có Ý Nghĩa
Lý Bạch (李白 Lǐ Bái, 701-762 CN) là người say rượu lừng lẫy trong văn học Trung Quốc — một nhà thơ không chỉ uống và viết, mà còn biến việc uống thành một hành động triết lý, một phương pháp sáng tạo và con đường dẫn tới sự siêu việt. Trong một truyền thống văn học coi trọng sự kiềm chế và đúng mực, Lý Bạch đã lén lút bước vào, đổ rượu lên thảm, và viết nên bài thơ đẹp nhất mà bất kỳ ai từng nghe.
Những bài thơ uống rượu của ông không phải là văn học tự thú. Chúng không phải là những giọt nước mắt dằn vặt của một người nghiện. Chúng là những buổi lễ tân — của tình bạn, sự cô đơn, ánh trăng, thế giới tự nhiên, và vẻ đẹp thoáng qua của việc sống trong một vũ trụ không quan tâm đến việc bạn có tồn tại hay không. Rượu là phương tiện của Lý Bạch cũng giống như dầu đối với một họa sĩ: không phải là chủ đề, mà là chất liệu mà qua đó chủ đề trở nên rõ ràng.
"Uống Một Mình Dưới Ánh Trăng"
Bài thơ uống rượu nổi tiếng nhất của Lý Bạch — "月下独酌" (Yuè Xià Dú Zhuó) — là một trong những thành tựu lớn lao của thơ ca Trung Quốc:
Giữa hoa lá, một bình rượu. Tôi uống một mình — không có bạn bè gần bên. Nâng chén, tôi mời ánh trăng sáng. Cùng với bóng tôi, chúng ta thành một bữa tiệc ba người.
Ánh trăng không biết uống. Bóng tôi chỉ theo thân thể tôi. Giờ đây, tôi sẽ giữ ánh trăng và bóng làm bạn đồng hành — Những cuộc vui phải kéo dài qua mùa xuân.
Mô hình âm điệu (平仄 píngzè) đan xen giữa âm điệu phẳng và âm điệu xiên với sự đều đặn của nhịp thở, tạo nên một nhịp điệu nhạc mà phản ánh sự rung lắc nhẹ nhàng của một người say rượu đang gọi mời vũ trụ.
Điều làm cho bài thơ này trở nên phi thường không phải là hình ảnh — trăng, bóng, rượu là những chất liệu thơ ca thông dụng của Trung Quốc. Mà là logic cảm xúc: sự cô đơn biến thành tình bạn thông qua trí tưởng tượng, sự cô lập tan biến qua hành động sáng tạo của việc nhìn thấy bạn bè ở nơi không có ai. Bài thơ không phủ nhận sự cô đơn. Nó vượt lên trên nó.
"Mang Rượu Đến"
"将进酒" (Jiāng Jìn Jiǔ) — "Mang Rượu Đến" — là bản tuyên ngôn của Lý Bạch, một lễ hội kiên cường về sự ngắn ngủi của cuộc sống và sức mạnh của rượu trong việc khiến sự ngắn ngủi trở nên dễ chịu:
Chẳng thấy nước sông Hoàng Hà từ trời xuống — về với biển cả, không bao giờ quay lại? Chẳng thấy gương sáng trong phòng — ngậm ngùi mái tóc trắng mà sáng nay vẫn là lụa đen?
Những dòng mở đầu thiết lập chủ đề: thời gian trôi theo một chiều. Tuổi trẻ trở thành tuổi già. Nước trở thành đại dương. Không gì trở lại. Phản ứng hợp lý, theo Lý Bạch, không phải là sự từ bỏ Phật giáo hay nghĩa vụ Nho giáo — mà là uống ngay lập tức, một cách hào phóng, không cần phải xin lỗi.
Bài thơ dẫn dắt đến những tuyên bố ngày càng phóng đại: chi tiêu tất cả tiền bạc cho rượu, bán ngựa đẹp nhất để lấy rượu, để tiệc tùng không bao giờ ngừng lại vì ngày mai đã quá muộn. Đó là triết lý của Epicurean ở dạng say mê nhất — theo nghĩa đen.
Rượu như Một Thực Hành Đạo giáo
Lý Bạch là một Đạo gia có tâm huyết, và việc uống rượu của ông không tách rời khỏi thực hành tinh thần của ông — đó là một phần trong đó. Đạo giáo coi trọng ziran (自然 zìrán) — sự tự nhiên, tính tự phát, sự tan rã của những ranh giới nhân tạo giữa bản thân và thế giới. Rượu không chỉ đơn thuần là đồ uống mà còn là phương tiện để sống một cuộc đời hài hòa với tự nhiên.