บทกวีแห่งการจากลา: ศิลปะจีนในการกล่าวคำอำลา

ในสมัยราชวงศ์ถังของจีน การกล่าวคำอำลากับเพื่อนอาจหมายถึงการไม่ได้พบกันอีกเลย จักรวรรดิเกลื่อนขยายออกไปหลายพันไมล์ การเดินทางต้องอาศัยม้า เรือ หรือเดินเท้า การได้รับคำสั่งให้ไปประจำชายแดนอาจต้องใช้เวลาหลายเดือนจึงจะถึง ปัญหาโรคระบาด โจร ผู้ไม่หวังดี และสภาพอากาศเลวร้ายล้วนคุกคามชีวิตของนักเดินทางเป็นเรื่องปกติ เมื่อคุณโบกมือให้คนหนึ่งที่ประตูเมือง คุณแทบไม่แน่ใจเลยว่าพวกเขาจะรอดชีวิตจากการเดินทางนั้นหรือไม่

นี่คือเหตุผลที่บทกวีลาจาก (送别诗 sòngbié shī) กลายเป็นหนึ่งในประเภทวรรณกรรมที่สำคัญที่สุดในวรรณคดีจีน บทกวีเหล่านี้ไม่ใช่แค่การแสดงท่าทีสุภาพทางสังคม แต่เป็นการกระทำเพื่อความอยู่รอดทางอารมณ์

พิธีกรรมแห่งการจากลา

พิธีการกล่าวอำลาแบบจีนมีรูปแบบเฉพาะ ผู้ที่จะจากไปและเพื่อน ๆ จะมารวมตัวกัน ณ จุดที่กำหนด — มักจะเป็นศาลา (亭 tíng) นอกกำแพงเมือง หรือริมฝั่งแม่น้ำที่เรือออกเดินทาง พวกเขาจะดื่มไวน์ แต่งบทกวีให้กันและกัน และหักกิ่งหลิว (折柳 zhé liǔ) เป็นของขวัญจากลา

ต้นหลิว (柳 liǔ) ถูกเลือกเพราะชื่อของมันออกเสียงเหมือนคำว่า "อยู่ต่อ" (留 liú) การมอบกิ่งหลิวให้ใครสักคนนั้นจึงเป็นเหมือนการบอกให้ "อยู่ต่อ" โดยไม่ต้องพูดออกมา ต้นหลิวยังแสดงถึงความอ่อนโยนและยืดหยุ่นโดยที่ไม่หัก — เป็นความปรารถนาให้ผู้เดินทางมีความยืดหยุ่นพอที่จะผ่านความยากลำบากที่จะเกิดขึ้นต่อไป

นี่ไม่ใช่แค่การพบปะกันอย่างไม่เป็นทางการ เจ้าหน้าที่รัฐบาลมักถูกย้ายไปปริมณฑลที่ห่างไกล และงานเลี้ยงอำลาก็คงจะเป็นโอกาสสุดท้ายที่กลุ่มเพื่อนจะได้มาพบกันอย่างครบถ้วน บทกวีที่เขียนในงานเลี้ยงเหล่านี้ถูกเก็บ รวบรวม และเผยแพร่ บทกวีที่ยิ่งใหญ่หลายบทในวรรณคดีจีนมาจากงานเลี้ยงอำลาเหล่านี้

บทกวีอำลาของหวังเหว่ยที่เว่ยเฉิง

บทกวีลาจากที่มีชื่อเสียงที่สุดในจีนคือของหวังเหว่ย (王维 Wáng Wéi) ชื่อว่า "ส่งหยวนเอ่อร์ไปปฏิบัติภารกิจแอนไซ" (送元二使安西 Sòng Yuán Èr Shǐ Ānxī):

> 渭城朝雨浥轻尘，客舍青青柳色新。 > 劝君更尽一杯酒，西出阳关无故人。 > สายฝนเช้าในเว่ยเฉิงชะล้างฝุ่นเบาบาง โฮสเทลเขียวชอุ่ม ต้นหลิวใหม่สด > ขอเชิญท่านดื่มไวน์อีกหนึ่งถ้วย ออกจากด่านหยางผ่านไปทางทิศตะวันตกไม่มีเพื่อนเก่า > (Wèichéng zhāo yǔ yì qīng chén, kèshè qīngqīng liǔsè xīn. Quàn jūn gèng jìn yī bēi jiǔ, xī chū Yángguān wú gùrén.)

หยางผ่าน (阳关 Yángguān) คือประตูสู่ดินแดนตะวันตก — เอเชียกลาง เส้นทางสายไหม ขอบเขตของโลกที่รู้จักกัน ในทางผ่านนี้ หยวนเอ่อร์จะไม่พบใครที่รู้จักเขา ไม่มีใครที่พูดภาษาเดียวกันหรือมีวัฒนธรรมร่วมกัน บทกวี "ขอให้ดื่มไวน์อีกหนึ่งถ้วย" ไม่ใช่แค่การดื่มสังสรรค์ทางสังคม แต่มันคือความสิ้นหวังที่ถูกพันด้วยความมีน้ำใจ

บทกวีชิ้นนี้ได้รับความนิยมมากจนถูกดัดแปลงเป็นเพลงที่รู้จักในชื่อ "เพลงหยางผ่านสามทบ" (阳关三叠 Yángguān Sān Dié) — ท่วงทำนองถูกทวนซ้ำสามครั้ง หนึ่งครั้งสำหรับแต่ละชั้นของอารมณ์: ความงามของเช้า ความกระตือรือร้นของไวน์ และความว่างเปล่าข้างหลังด่าน

หลี่ปายที่หอฟ้าหงส์เหลือง

หลี่ปาย (李白 Lǐ Bái) แต่งบทกวีอำลากับเหมิงเห่ารั่น (孟浩然 Mèng Hàorán) ที่หอฟ้าหงส์เหลือง (黄鹤楼 Huánghè Lóu) ที่หวู่ฮั่น: หากท่านสนใจ ลองดูเรื่อง หลี่ชิงเจา: กวีหญิงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของจีน

> 故人西辞黄鹤楼，烟花三月下扬州。 > 孤帆远影碧空尽，唯见长江天际流。 > เพื่อนเก่าจากหอฟ้าหงส์เหลืองทางทิศตะวันตก ดอกไม้ไฟในเดือนสามสู่หยางโจว > ใบเรือเดี่ยวไกลลิบในท้องฟ้าสีฟ้า เห็นแต่แม่น้ำแยงซีไหลสู่ขอบฟ้า

(ข้อความนี้ถูกตัดจบในต้นฉบับ หากต้องการแปลเพิ่มเติม กรุณาแจ้งให้ทราบ)