Xin Qiji (辛弃疾, Xīn Qìjí, 1140–1207) sinh ra tại vùng đất bị chiếm đóng. Vương triều Kim (金朝, Jīn Cháo) của người Nữ Chân đã chiếm lấy miền Bắc Trung Quốc vào năm 1127, và Xin lớn lên ở vùng nay là tỉnh Sơn Đông dưới sự cai trị của nước ngoài. Khi 21 tuổi, ông đã tập hợp một đội quân du kích gồm hai ngàn người, bắt giữ một kẻ phản bội đã giết chỉ huy của ông, và cưỡi ngựa về phía nam để tham gia kháng chiến của triều đại Tống.
Đó là thời điểm cao nhất trong sự nghiệp quân sự của ông. Trong bốn mươi năm tiếp theo, chính phủ Tống Nam — thận trọng, chia rẽ, và về cơ bản không mặn mà với công việc mạo hiểm tái chiếm miền Bắc — giữ Xin Qiji ở những chức vụ dân sự, phớt lờ những đề xuất quân sự của ông, và đôi khi còn lưu đày ông vì cho rằng ông quá hung hãn. Ông sống cả đời mong muốn tham gia vào một cuộc chiến mà chính bên mình không cho phép ông chiến đấu.
Nỗi thất vọng này đã sản sinh ra những bài thơ phi thường. Xin Qiji được xem là nhà thơ ci (词, cí) vĩ đại nhất của Tống Nam, và những tác phẩm hay nhất của ông cháy bỏng với một loại năng lượng đặc biệt: năng lượng của một người biết chính xác những gì cần phải làm nhưng không thể thực hiện được.
Hình Thức Ci
Thơ ci (词, cí) được viết theo những mẫu âm nhạc gọi là cipai (词牌, cípái). Mỗi cipai xác định số dòng, số ký tự mỗi dòng, mẫu âm điệu, và cách gieo vần. Nhà thơ điền vào những từ; hình thức là cố định.
Vào thời của Xin Qiji, ci đã chia thành hai trường phái:
| Trường Phái | Tiếng Trung | Phong Cách | Các Nhà Thơ Nổi Bật | |---|---|---|---| | Thanh Lịch/Kiềm Chế | 婉约派 (wǎnyuē pài) | Tinh tế, lãng mạn, u buồn | Lý Thanh Chiêu, Lưu Duy | | Hùng Hồn/Không Kiềm Chế | 豪放派 (háofàng pài) | Mãnh liệt, chính trị, mở rộng | Tô Tịch, Xin Qiji |Xin Qiji là đại diện tối cao của trường phái hùng hồn. Ông đã biến một hình thức chủ yếu liên quan đến những bài hát tình yêu và thơ uống rượu thành một phương tiện cho đam mê chính trị, chiến lược quân sự, và sự tức giận tồn tại.
Những Bài Thơ Sớm: Lửa và Tham Vọng
Những bài thơ ci đầu tiên của Xin Qiji tràn đầy năng lượng quân sự. Ông đã thực sự chiến đấu — ông đã lãnh đạo các cuộc tấn công kỵ binh, bắt giữ kẻ thù, vượt qua chiến tuyến — và những bài thơ của ông mang theo ký ức thể chất của trận chiến.
破阵子·为陈同甫赋壮词以寄之 (Pò Zhèn Zǐ · Wèi Chén Tóngfǔ Fù Zhuàng Cí Yǐ Jì Zhī)
— Đến giai điệu "Đột Phá Các Chiến Tuyến", viết cho Trần Đồng Phú> 醉里挑灯看剑 (zuì lǐ tiāo dēng kàn jiàn) > 梦回吹角连营 (mèng huí chuī jiǎo lián yíng) > 八百里分麾下炙 (bā bǎi lǐ fēn huī xià zhì) > 五十弦翻塞外声 (wǔshí xián fān sài wài shēng) > 沙场秋点兵 (shāchǎng qiū diǎn bīng)
Say rượu, tôi thắp đèn và xem xét thanh kiếm của mình. Trong giấc mơ, tôi trở về tiếng kèn gọi của những trại lính nối nhau. Tám trăm dặm thịt nướng được chia sẻ giữa quân lính, năm mươi dây đàn vang lên những bài hát biên giới — mùa thu trên chiến trường, điểm danh quân đội.
> 马作的卢飞快 (mǎ zuò Dìlú fēi kuài) > 弓如霹雳弦惊 (gōng rú pīlì xián jīng) > 了却君王天下事 (liǎo què jūnwáng tiānxià shì) > 赢得生前身后名 (yíng dé shēng qián shēn hòu míng) > 可怜白发生 (kělián bái fà shēng)
Ngựa nhanh như Dilu phi nước đại, cung vang lên như sấm sét trên dây — để hoàn thành công việc vĩ đại của nhà vua vì tất cả mọi người dưới trời, để giành được danh tiếng cả trước và sau khi mất.