İmkansızlık
Çin şiirini İngilizceye çevirmek imkansızdır. Bu bir abartı değildir. İki dil, yapı, ses, görsel form ve kültürel bağlam açısından o kadar temel bir farklılığa sahiptir ki, "sadık" bir çeviri terimsel olarak bir çelişkidir.
Li Bai'den bir dize düşünün: 床前明月光 (chuáng qián míng yuè guāng). Beş karakter. Beş hece. Kelime anlamı: "yatak / önünde / parlak / ay / ışığı."
Şimdi bunu çevirmeyi deneyin. "Yatak önümde parlak ay ışığı" — doğru ama düz. "Yatak önümde, ay parlak parlıyor" — ritmik ama kelime ekliyor. "Ay ışığı yatağımın önünde birikiyor" — duygusal ama yorumlayıcı. Daha fazla keşfedin: Bazı Çin Şiirlerinin Neden Çevrilemez Olduğu: Kaybolan Güzellik.
Her çeviri bir şey yakalar ve bir şey kaybeder. Hiçbir çeviri her şeyi yakalayamaz. Bu temel bir problemdir.
Ne Kaybolur
Ton müziği. Çince bir tonlu dildir. Her karakter, müzikal bir düzen oluşturan belirli bir ton (düz veya eğik) taşır. Bu düzen, şiirin estetik etkisi için bütünleyicidir. İngilizcede karşılığı yoktur.
Görsel güzellik. Çince karakterler görsel nesnelerdir — her biri kare bir alanda yer kaplayan küçük bir fırça kompozisyonudur. Bir sayfadaki Çin şiiri, görsel bir sanattır. Bir İngilizce çeviri sadece kelimelerdir.
Sıkıştırma. Klasik Çince son derece sıkıştırılmıştır. Beş karakterlik bir dize, tamamlanmış bir imge ya da düşünce içerir. İngilizce, aynı anlama ulaşmak için daha fazla kelimeye ihtiyaç duyar, bu da şiirin gücüne merkezi olan sıkıştırmayı seyreltiyor.
Mecaz. Çin şiiri, önceki şiirlere, tarihi olaylara ve felsefi kavramlara yoğun bir şekilde atıflarla doludur. Bir Çinli okuyucu bu atıfları otomatik olarak yakalar. Bir İngilizce okuyucu ayak notlarına ihtiyaç duyar — ve ayak notları şiiri öldürür.
Ne Bulunur
İyi çeviriler orijinali yeniden üretmez. Yeni bir şey yaratırlar — Çin orijinalinin duygusal gerçeğini yakalayan bir İngiliz şiiri, dilsel gerçeğini yakalayamasa bile.
Ezra Pound'un Li Bai çevirileri (1915'te yayınlanan Cathay olarak) ünlü bir şekilde yanlıştır — Pound Çince okumamış ve Ernest Fenollosa'nın notlarından çalışmıştır. Ama aynı zamanda ünlü bir şekilde güzeldirler. Pound, Li Bai'nin duygusal doğrudanlığı hakkında, daha doğru çevirilerin genellikle kaçırdığı bir şeyi yakalamıştır.
Çoklu Çeviri Yaklaşımı
Çin şiirini İngilizce olarak deneyimlemenin en iyi yolu, aynı şiirin birden fazla çevirisini okumaktır. Her çevirmen farklı tercihleri vardır — orijinalin farklı yönlerini vurgular — ve bileşik resim, tek bir çeviriden daha zengin bir şekilde oluşur.
Li Bai'nin "Huzurlu Gece Düşünceleri" (静夜思) yüzlerce kez çevrildi. Bazı çeviriler ay ışığını vurguluyor. Bazıları özlem duygusunu vurguluyor. Bazıları sadeliği vurguluyor. Beş veya altı versiyon okumak, tek bir versiyonun sağlayamayacağı bir orijinal duygu hissi verir.
Dürüst Durum
Çin şiiri çevirisi konusundaki dürüst durum şudur: her çeviri yanlıştır ve çevirileri okumak yine de değerlidir.
Çeviriler yanlıştır çünkü orijinalin sesini, görsel formunu, sıkıştırmasını ve mecazi derinliğini yeniden oluşturamazlar. Ancak değerlidirler çünkü orijinalin duygusal gerçeğini yeniden üretebilirler — şiirin ilk başta motive ettiği yalnızlık, hayranlık, yas ve neşe.
Duygu, dili aşar. Bu nedenle, kusurlu çevirilerde bile, Çin şiiri İngilizce okuyucuları ağlatabilir.
---Aynı zamanda ilginizi çekebilir:
- Çin Klasik Şiirindeki Temaların Çözülmesi: Tang, Song ve Yuan Hanedanlıklarından Görüşler - Tang'dan Yuan Hanedanlığına Kadar Çin Savaş Şiirinin Derinliklerini Keşfetmek - Ezra Pound ve Çin Şiiri: Güzel Hatalar